Ở Gò Vấp, học sinh có rất nhiều chỗ học ngoài giờ: trung tâm dạy thêm, trung tâm ngoại ngữ, tin học, lớp năng khiếu trên các trục Quang Trung, Phan Văn Trị, Nguyễn Oanh, Lê Đức Thọ, Phạm Văn Đồng, cùng thư viện, nhà thiếu nhi và các câu lạc bộ trong vùng. Từ đầu năm 2025, quy định về dạy thêm học thêm đã chặt hơn; chọn chỗ học cho con nên dựa vào ba điều: cơ sở hoạt động hợp pháp, nội dung đúng thứ con cần, và quãng đường đi về an toàn vào buổi tối.
Bài viết dành cho phụ huynh và học sinh ở sáu phường của vùng Gò Vấp. Bài không giới thiệu trung tâm nào, không nêu học phí; mục tiêu là giúp gia đình có cách cân nhắc, tránh tình trạng con học quá nhiều mà không hiệu quả, hoặc đóng tiền cho cơ sở không đủ điều kiện.
Quy định dạy thêm học thêm: phụ huynh cần nắm gì
Thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo về dạy thêm, học thêm có hiệu lực từ đầu năm 2025 thay đổi khá nhiều so với trước. Một số điểm chính được nói tới nhiều: không tổ chức dạy thêm cho học sinh tiểu học, trừ các nội dung như bồi dưỡng nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kỹ năng sống; giáo viên đang dạy ở trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với chính học sinh mình đang dạy; dạy thêm trong nhà trường không được thu tiền và chỉ dành cho một số đối tượng như học sinh cần phụ đạo, bồi dưỡng, ôn thi.
Tổ chức, cá nhân dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền phải đăng ký kinh doanh theo quy định và công khai thông tin như môn học, thời lượng, địa điểm, mức thu. Như vậy, lớp học thêm tự phát trong nhà dân, không đăng ký, không công khai, về nguyên tắc không phù hợp quy định. Chi tiết và cách áp dụng có thể được thành phố hướng dẫn thêm; phụ huynh nên kiểm tra văn bản hiện hành hoặc hỏi nhà trường.
Quy định này nhằm giảm tình trạng học thêm tràn lan và áp lực lên học sinh. Với phụ huynh Gò Vấp, nó cũng là cơ hội để nhìn lại: con thật sự cần học thêm môn nào, vì sao, và có cách khác như tự học có hướng dẫn, nhóm học bạn bè, hay hỏi giáo viên trong giờ không.
Chọn trung tâm học thêm, ngoại ngữ: các bước
Trung tâm ở Gò Vấp rất nhiều, quảng cáo cũng nhiều. Trước khi đăng ký, có thể đi theo trình tự sau:
- Xác định mục tiêu cụ thể: lấy lại kiến thức nền, ôn thi vào lớp 10, thi chứng chỉ ngoại ngữ, hay phát triển năng khiếu.
- Kiểm tra tính pháp lý: trung tâm có đăng ký kinh doanh, có quyết định cho phép hoạt động giáo dục với trung tâm ngoại ngữ, tin học, có công khai thông tin theo quy định.
- Hỏi về giáo viên: ai dạy, chuyên môn, kinh nghiệm; có thay đổi giáo viên giữa khoá không.
- Xem lớp học: sĩ số, phòng học có thoáng, có lối thoát hiểm, nhất là các trung tâm ở tầng cao của nhà phố.
- Học thử nếu được, hỏi ý kiến của chính con sau buổi học.
- Đọc kỹ điều khoản đóng tiền, bảo lưu, hoàn tiền khi nghỉ giữa chừng; giữ lại hợp đồng và biên nhận.
Một nguyên tắc nhỏ: đừng chọn trung tâm chỉ vì nhiều bạn cùng lớp học ở đó. Con có thể cần một thứ khác hẳn bạn bè, ví dụ học kỹ phần nền thay vì luyện đề nâng cao.
An toàn khi con tự đi học buổi tối
Đi thử lộ trình. Nhiều lớp học thêm ở Gò Vấp kết thúc lúc trời đã tối. Đi thử cùng con một lần để chọn đường có đèn, có người qua lại, tránh hẻm vắng và những đoạn hay ngập.
Phương tiện phù hợp tuổi. Học sinh chưa đủ tuổi không được lái xe máy theo quy định. Xe đạp, xe đạp điện cần có đèn, chuông; mũ bảo hiểm là bắt buộc với xe máy điện.
Giờ về rõ ràng. Thoả thuận với con giờ về, gọi báo khi tan lớp. Trung tâm đàng hoàng thường có người trông học sinh nhỏ chờ phụ huynh đón.
Mùa mưa. Mưa chiều tối ở thành phố có thể rất lớn. Khi trời mưa to, ngập đường, nên đón con hoặc để con chờ ở trung tâm thay vì cố về.
Ăn uống giữa giờ. Học sinh chạy từ trường sang lớp thêm thường ăn vội ở hàng quán vỉa hè. Một bữa nhẹ chuẩn bị từ nhà giúp con đủ sức và an toàn thực phẩm hơn.
Thư viện và chỗ đọc sách quanh Gò Vấp
Không phải học sinh nào cũng có góc học yên tĩnh trong những căn nhà ống nhiều người ở Gò Vấp. Thư viện là chỗ học tốt và miễn phí hoặc chi phí thấp. Thư viện trường là nơi gần nhất, nhiều trường cho học sinh mượn sách, đọc ở thư viện trong giờ ra chơi hay ngoài giờ học. Vùng Gò Vấp cũng có thư viện công cộng do chính quyền địa phương quản lý, trước đây là thư viện của quận; sau khi bỏ cấp quận, tên gọi và đơn vị quản lý có thể đã thay đổi, nên hỏi ủy ban nhân dân phường hoặc tra cứu thông tin mới nhất trước khi đến.
Xa hơn một chút có Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh ở khu trung tâm, nơi có phòng đọc rộng, nhiều sách tham khảo. Sinh viên ở Gò Vấp cũng có thể dùng thư viện của trường mình theo quy định. Để làm thẻ, đọc sách tại chỗ hay mượn về, cần tìm hiểu nội quy và giấy tờ yêu cầu của từng thư viện.
Ngoài thư viện, quán cà phê học nhóm mọc nhiều quanh khu Đại học Công nghiệp, đường Nguyễn Văn Bảo, Phạm Văn Đồng. Đây là lựa chọn được nhiều học sinh, sinh viên ưa chuộng, nhưng tốn chi phí và có thể ồn. Với học sinh nhỏ, thư viện và nhà văn hoá vẫn là chỗ an toàn, có người quản lý hơn.
Nhà thiếu nhi, câu lạc bộ và hoạt động ngoài giờ
Vùng Gò Vấp có nhà thiếu nhi, trước đây mang tên Nhà Thiếu nhi quận Gò Vấp, cùng các nhà văn hoá, trung tâm thể dục thể thao. Những nơi này thường tổ chức lớp năng khiếu như vẽ, múa, nhạc cụ, võ thuật, bơi, kỹ năng sống, với chi phí thường thấp hơn trung tâm tư nhân. Lịch mở lớp hay theo mùa, đông nhất vào hè. Tên gọi và cách tổ chức các thiết chế văn hoá sau khi bỏ cấp quận có thể thay đổi; phụ huynh nên hỏi phường để có thông tin đúng.
Hoạt động ngoài giờ không chỉ để học thêm kỹ năng. Với trẻ em sống trong hẻm, không có sân chơi, đây là lúc con được vận động, gặp bạn, tách khỏi màn hình. Một lớp bơi, một câu lạc bộ cầu lông hay một nhóm vẽ có khi giúp con học tốt hơn một buổi học thêm môn toán thứ tư trong tuần.
Đội, đoàn ở trường cũng tổ chức nhiều hoạt động hè, tình nguyện. Phụ huynh có thể khuyến khích con tham gia, vừa có thêm bạn bè, vừa hiểu hơn về khu mình sống: đình làng Thông Tây Hội, An Nhơn, công viên Làng hoa Gò Vấp, Công viên Văn hoá Gia Định đều là những nơi có thể gắn với các buổi sinh hoạt ngoài trời.
Cân bằng lịch học: một tuần ví dụ
Bảng dưới đây là ví dụ giả định cho một học sinh trung học cơ sở ở Gò Vấp, chỉ để minh hoạ cách cân bằng; mỗi em cần lịch riêng theo sức học và sức khoẻ.
| Khung giờ | Hoạt động gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Buổi học chính khoá | Học ở trường | Ưu tiên hiểu bài trên lớp, hỏi ngay khi chưa rõ |
| Hai buổi chiều trong tuần | Học thêm môn thật sự cần | Chọn nơi hợp pháp, quãng đường an toàn |
| Một buổi chiều | Thể thao hoặc năng khiếu | Vận động giúp ngủ tốt, học tập trung hơn |
| Các buổi tối | Tự học có giờ giấc | Góc học riêng, tắt thông báo điện thoại |
| Cuối tuần | Nghỉ ngơi, đọc sách, sinh hoạt gia đình | Thư viện, công viên gần nhà |
Ý chính của bảng là chừa chỗ cho nghỉ ngơi và tự học. Học sinh học thêm kín các buổi tối thường không còn thời gian làm bài, ôn lại, và dễ kiệt sức trước kỳ thi.
Học ngoại ngữ ở Gò Vấp: chọn mục tiêu trước, chọn nơi học sau
Tiếng Anh là môn học thêm phổ biến nhất ở Gò Vấp, từ lớp giao tiếp cho trẻ mầm non tới lớp luyện chứng chỉ quốc tế cho học sinh trung học và sinh viên. Trung tâm ngoại ngữ dày đặc trên Quang Trung, Phan Văn Trị, Nguyễn Oanh, Phạm Văn Đồng, nhiều nơi quảng cáo giáo viên bản ngữ, cam kết đầu ra. Trước khi đăng ký, nên trả lời câu hỏi: con học để làm gì trong một hai năm tới, ôn thi vào lớp 10, thi chứng chỉ để xét tuyển đại học, hay chỉ để tự tin giao tiếp.
Mỗi mục tiêu cần cách học khác nhau. Ôn thi vào lớp 10 nặng về ngữ pháp, đọc hiểu theo dạng đề của thành phố; luyện chứng chỉ cần bài thi thử đúng định dạng và lộ trình rõ; giao tiếp cần thời gian nói thật nhiều. Một khoá học trộn mọi thứ thường không giúp được mục tiêu nào trọn vẹn. Hỏi trung tâm cách kiểm tra đầu vào, lộ trình, và cách đánh giá tiến bộ giữa khoá.
Với những lời cam kết đầu ra, hãy đọc kỹ điều kiện kèm theo, ví dụ học viên phải đi học đủ bao nhiêu buổi, làm bài tập ra sao thì mới được học lại miễn phí. Cam kết không phải lời bảo đảm điểm số; điều quyết định vẫn là thời gian tự học của chính học sinh.
Góc học ở nhà trong căn nhà ống chật
Dù chọn học thêm ở đâu, phần lớn việc học vẫn diễn ra ở nhà. Nhà phố trong hẻm Gò Vấp thường hẹp ngang, nhiều người ở, tiếng xe, tiếng máy bay ở các khu dưới đường bay Tân Sơn Nhất, tiếng hàng xóm. Một góc học nhỏ nhưng cố định, có đèn đủ sáng, bàn ghế vừa tầm, ít đồ gây xao nhãng, giúp học sinh vào nếp nhanh hơn nhiều so với việc mỗi tối ngồi một chỗ.
Nếu nhà quá chật, có thể thoả thuận giờ yên tĩnh chung cho cả nhà vào một khung tối, tắt ti vi, giảm âm lượng. Với những gia đình buôn bán tại nhà, tầng trệt là cửa hàng, góc học nên đặt ở tầng trên, xa quầy hàng. Tai nghe chống ồn đơn giản cũng giúp ích cho học sinh cần tập trung.
Điện thoại là thứ gây xao nhãng lớn nhất. Một quy ước như để điện thoại ở phòng khác trong giờ tự học, hoặc chỉ dùng khi tra cứu bài, hiệu quả hơn nhiều lời nhắc nhở. Phụ huynh làm gương bằng cách hạn chế dùng điện thoại trong cùng khung giờ đó cũng khiến quy ước dễ giữ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Giáo viên của con mở lớp dạy thêm tại nhà có được không?
Theo quy định từ đầu năm 2025, giáo viên đang dạy ở trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với học sinh mình đang dạy. Dạy thêm ngoài trường cho đối tượng khác phải tuân thủ các điều kiện về đăng ký và công khai. Phụ huynh nên tìm hiểu kỹ văn bản hiện hành hoặc hỏi nhà trường.
Học sinh tiểu học có được đi học thêm không?
Quy định hiện hành không cho tổ chức dạy thêm văn hoá với học sinh tiểu học, trừ một số nội dung như nghệ thuật, thể dục thể thao, kỹ năng sống. Trẻ tiểu học có thể tham gia các lớp năng khiếu, thể thao, hoạt động ngoài giờ phù hợp với lứa tuổi.
Làm sao biết trung tâm ngoại ngữ có giấy phép?
Hỏi trung tâm quyết định cho phép hoạt động giáo dục và đăng ký kinh doanh, xem địa chỉ ghi trên đó có trùng với nơi đang dạy không. Có thể tra cứu thêm trên trang thông tin của cơ quan quản lý giáo dục. Trung tâm làm đúng sẽ không ngại cho phụ huynh xem.
Thư viện công cộng ở Gò Vấp có cho học sinh đọc miễn phí không?
Nhiều thư viện công cộng phục vụ đọc tại chỗ miễn phí hoặc chi phí thấp, việc làm thẻ mượn sách về nhà có quy định riêng. Sau khi bỏ cấp quận, tên gọi và đơn vị quản lý có thể thay đổi; nên hỏi ủy ban nhân dân phường hoặc liên hệ thư viện trước khi đến.
Con học thêm nhiều mà điểm không tiến bộ thì nên làm gì?
Nên cùng con xem lại: con có hiểu bài trên lớp không, có thời gian tự làm bài không, lớp học thêm có đúng phần con hổng không. Đôi khi giảm bớt buổi học thêm, tăng thời gian tự học có hướng dẫn và ngủ đủ lại hiệu quả hơn. Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm cũng giúp tìm nguyên nhân.
Mùa hè ở Gò Vấp cho con học gì là hợp?
Mùa hè nên cân bằng giữa nghỉ ngơi và hoạt động. Các lớp năng khiếu, bơi, thể thao ở nhà thiếu nhi, nhà văn hoá, hoạt động hè của đoàn đội, đọc sách ở thư viện là những lựa chọn tốt. Chỉ nên học thêm văn hoá khi con thật sự cần bù phần kiến thức hổng.